Filmy

Początek Riese – Odnalezione dokumenty i plany

Początek Riese – Odnalezione dokumenty i plany
Grzegorz Sanik

Riese zaczęło się w Walimiu. Odnalezione szczątkowe plany oraz dokumenty związane z budową podziemnego kompleksu pokazują, jaki był początek Riese w Górach Sowich. Zapraszam na niezwykle ciekawy wywiad z wieloletnim badaczem tajemnic Gór Sowich i Dolnego Śląska – Panem Romualdem Owczarkiem.

Początek Riese – Najstarszy dokument – 1 grudnia 1943 roku

Najstarszy odnaleziony dokument związany z budową kompleksu Riese pochodzi z 1 grudnia 1943 roku. O ile założymy, że Śląska Wspólnota Przemysłowa (Industriegemeinschaft A.G.) była zakamuflowaną spółką realizującą budowę w Górach Sowich. Jak już wspomniano w filmie, pismo musi być co najmniej drugim dokumentem. Murarze skarżą się w nim, że dostali zbyt małe przydziały kartek żywnościowych. Przy okazji informują, że w zakładach Websky, Hartmann & Wiesen w Walimiu budują baraki dla 600 członków Organizacji Todt. Co ciekawe, samo pojawienie się w dokumencie informacji o OT jest już zaskakujące, gdyż zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami Organizacja Todt miała przejąć budowę dopiero na wiosnę 1944 roku.

Początek Riese, pismo firmy J. Stotko w sprawie przydziału kartek żywnościowych dla murarzy - Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu - Zbiory: Romuald Owczarek

Początek Riese, pismo firmy J. Stotko w sprawie przydziału kartek żywnościowych dla murarzy – Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu – Zbiory: Romuald Owczarek

Kryptonim Riese – 4 lutego 1944 roku

Najstarszy dokument, w jakim pojawia się kryptonim Riese, pochodzi z 4 lutego 1944 roku. Jest to odręczne pismo sporządzone przez firmy: Heinrich Butzer i Philipp Holzmann, które w Górach Sowich zawiązały specjalną spółkę tzw. Arbeitsgemeinschaft. Pismo skierowane do Inspekcji Przemysłowej w Świdnicy dotyczy przydziału kartek żywnościowych. Przy okazji spółka informuje, że pracuje przy zadaniu budowlanym „Bauvorhaben Riese” w Wüstegiersdorf, czyli Głuszycy.

Pismo firm Heinrich Butzer i Philipp Holzmann, w którym pojawia się kryptonim "Riese" - Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu - Zbiory: Romuald Owczarek

Pismo firm Heinrich Butzer i Philipp Holzmann, w którym pojawia się kryptonim „Riese” – Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu – Zbiory: Romuald Owczarek

Jedyny odnaleziony plan Riese

Jak dotąd jedyny znaleziony plan Riese, został odnaleziony niejako przypadkiem w archiwalnych dokumentach Inspekcji Przemysłowej w Świdnicy. Drążeniem sztolni w Walimiu zajmowała się m.in. firma Albert Hoff z Wałbrzycha. Ponieważ musiała codziennie dowozić do Walimia materiały wybuchowe z Wałbrzycha, wystąpiła do Inspekcji Przemysłowej w Świdnicy o pozwolenie na budowę w Walimiu magazynu. Magazyn miał być przeznaczony do przechowywania na miejscu 100 kg saletry amonowej i 1000 szt. spłonek. Ponieważ pierwszy wniosek z 12 lutego 1944 roku został sporządzony niedbale, Inspekcja zarządała jego uzupełnienia wraz z wskazaniem lokalizacji planowanego magazynu.

Pismo firmy Albert Hoff w sprawie budowy magazynu na materiały wybuchowe w Walimiu - Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu - Zbiory: Romuald Owczarek

Pismo firmy Albert Hoff w sprawie budowy magazynu na materiały wybuchowe w Walimiu – Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu – Zbiory: Romuald Owczarek

Według ówcześnie obowiązujących przepisów magazyn mógł się znajdować w odległości co najmniej 140 m od najbliższych zabudowań i 40 m od drogi publicznej. W związku z tym zaszła konieczność naniesienia na mapę okręgu z wymaganymi odległościami. Tak oto do Inspekcji Przemysłowej w Świdnicy została wysłana mapa ze wskazaniem lokalizacji budowy magazynu na materiały budowlane i – niejako przy okazji – naniesionym planem drążonych podziemi. Dziś znamy te podziemia, jako kompleks Rzeczka. Na dzień dzisiejszy jest to jedyny dokument, na którym naniesiono plany podziemi. Choć, co trzeba podkreślić, tylko w kształcie na początkowym etapie.

Mapa z lokalizacją magazynu, przy okazji zaznaczonym kompleksem Rzeczka - Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu - Zbiory: Romuald Owczarek

Mapa z lokalizacją magazynu, przy okazji zaznaczonym kompleksem Rzeczka – Źródło: Archiwum Państwowe we Wrocławiu – Zbiory: Romuald Owczarek

Poniżej przedstawiam mapę z lokalizacją kompleksu Rzeczka, który został wyrysowany na wyżej zamieszczonym planie. Dodatkowo umieściłem jeszcze dwa obiekty wspomniane w dokumentach: zakłady Websky, Hartmann & Wiesen oraz gospodę Schirgenschänke.

 

Współpraca

Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich

Film powstał przy współpracy z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu i Sztolni Walimskich

Zdjęcia z powietrza użyte w filmie wykonał K-motion.pl

Filmowanie z powietrza, zdjęcia z powietrza - K-motion.pl

Filmowanie z powietrza, zdjęcia z powietrza – K-motion.pl

Zobacz także polecane:

Filmy
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Filmy

Oto najlepsze filmy przygotowane na 100. rocznicę odzyskania niepodległości

Grzegorz Sanik11 listopada 2018

Autostrada Sudecka – Zagadka Gór Bystrzyckich

Grzegorz Sanik23 sierpnia 2018

Show Me Poland – Krótki film ukazujący piękno Polski

Grzegorz Sanik18 maja 2018

Film Totenburg – Ostatnia świątynia nazistów

Grzegorz Sanik27 marca 2018

Dom Mohaupta – To tu opracowano podziemia Riese cz. 2

Grzegorz Sanik10 lutego 2018

Dom Mohaupta – Utajnione biuro konstrukcyjne Riese cz. 1

Grzegorz Sanik28 stycznia 2018

Rytm Gór – Odkryj piękno polskich gór

Grzegorz Sanik23 listopada 2017

Tajemnice Gór Sowich – Jerzy Cera cz. 2

Grzegorz Sanik29 lipca 2017

Zagadka „Siłowni” Riese – Jerzy Cera cz. 1

Grzegorz Sanik27 czerwca 2017