Historia

Mapa celów ataków nuklearnych na Polskę

Mapa celów ataków nuklearnych na Polskę
Grzegorz Sanik

Mapa celów ataków nuklearnych Amerykańskich Sił Powietrznych US Air Force na Polskę, zaplanowanych w 1956-59 roku. Interaktywna mapa przygotowana na podstawie opracowań Strategic Air Command. Miasta, miejsca, zakłady przemysłowe i lotniska w Polsce, na które miały być zrzucone bomby atomowe podczas Zimnej Wojny.

Atomic Weapons Requirements Study For 1959

Od kilku dni głośno jest o odtajnionych amerykańskich dokumentach pod nazwą „Atomic Weapons Requirements Study For 1959”, na których znalazły się informacje o celach ataków nuklearnych w państwach bloku sowieckiego. Wśród głównych celów znalazł się oczywiście Związek Radziecki, ale są także Chiny i państwa satelickie w Europie Wschodniej. Mnie oczywiście najbardziej zainteresowały cele wyznaczone w Polsce. Postanowiłem zebrać zgromadzone informacje i nanieść je na interaktywną mapę.

Kilka słów na temat samych dokumentów. Zostały one opracowane przez Strategic Air Command w czerwcu 1956 roku, z założeniami na rok 1959. Natomiast, jako dokumenty odtajnione, zostały opublikowane przez National Security Archive 22 grudnia 2015 roku. Opracowanie zawiera wiele celów ataków nuklearnych, jakie miały być przeprowadzone przez US Air Force. W dokumentach wyróżniają się dwie grupy celów.

  • Pierwsza grupa to obiekty przemysłowo-miejskie z uwzględnieniem elementów infrastruktury wojskowej.
  • Druga grupa to osobna lista z lotniskami, których jest ponad 1100, w tym wiele z Polski.

W dokmentach określono rodzaje samolotów, których zadaniem byłoby przeprowadzenie zaplanowanych ataków. Są to bombowce B-47 Stratojet i B-52 Stratofortress, a także myśliwce F-101, które mógły przenosić jedną bombę termojądrową. Samoloty startowałyby z baz położonych w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii lub Maroka. Dalekiego zasięgu bombowce Boeing B-52 mogły startować również bezpośrednio z baz położnych w Stanach Zjednoczonych.

Amerykański bombowiec strategiczny Boeing B-52 Stratofortress

Amerykański bombowiec strategiczny Boeing B-52 Stratofortress

Cele Ataków Nuklearnych na Polskę

Niestety, dokumenty są w znacznym stopniu niekompletne. Po pierwsze brakuje wielu stron, po drugie duża część kserokopii dokumentów ma pozasłanianie pola. Przez to niemożliwe jest dokładne określenie znaczenia niektórych kodów przypisanych do obiektów. Najwięcej obiektów-celów w Polsce to lotniska. Wynika to z tego, że akurat ta lista jest kompletna. Listy obiektów przemysłowo-miejskich są wybrakowane. Dlatego może dziwić fakt, że są uwzględnione jakieś małe miejscowości, a nie ma większych – wydawałoby się – bardziej kluczowych. Mogły być one również umieszczone w omawianym opracowaniu, niestety braki uniemożliwają ich odnalezienie.

Warszawa - Cele Ataków Nuklearnych US Air Force

Warszawa – Cele Ataków Nuklearnych US Air Force

Przy obiektach przemysłowo-miejskich znajdują się zazwyczaj trzycyfrowe kody, które odszyfrowałem za pomocą tabeli kodów i naniosłem na mapę poniżej. Określają one kategorie obiektów-celów, jakie miały być zniszczone w danym miejscu. Na przykład, jakieś obiekty przemysłowe wyrabiające silniki lub pojazdy. Nie wiemy, o jakie konkretnie obiekty chodzi, tego dokumentacja nie uwzględnia. Każdy z nas znając swój region powinien sam powiązać kategorię celu z faktycznym istniejącym zakładem przemysłowym. Trzeba brać jeszcze pod uwagę, żę cele zostały zapewne przygotowane na podstawie informacji przekazanych przez wywiad, a ten z kolei mógł się mylić.

Poznań - Cele Ataków Nuklearnych US Air Force

Poznań – Cele Ataków Nuklearnych US Air Force

Należy jeszcze zwrócić uwagę, że wiele miejscowości na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych, podanych jest w starych niemieckich nazwach. Nie jest to zaskoczeniem, gdyż taka była przyjęta praktyka, nawet na amerykańskich mapach wojskowych. Po pierwsze nazwy i plany niemieckie były już opracowane wcześniej. Po drugie ani Amerykanie, ani nawet PRL nie wierzył w trwałe przyłączenie tych ziem do Polski.

Wszystkie opublikowane dokumenty dostępne są pod tym linkiem.

Mapa Celów Nuklearnych w Polsce

Cele nuklearne zlokalizowane w Polsce umieściłem na mojej interaktywnej mapie z odpowiednim komentarzem. Dane nanosiłem i tłumaczyłem na szybko, więc ostrzegam, że mogły wkraść się jakieś błędy oraz literówki. Jak już wspomniałem trzycyfrowe liczby to kody kategorii, a nie ilości obiektów. Tam gdzie miałem jakieś wątpliwości postawiłem (?).

Jeżeli pominąłem jakieś miejsce, albo popełniłem błąd w tłumaczeniu lub lokalizacji, proszę o komentarz. Tak samo proszę o komentarz, jeżeli ktoś ma jakieś ciekawe wnioski, co do swojego regionu i przypisanych celów.

 

Zaskakujące Ludwikowice Kłodzkie!

W całej tej liście przeróżnych obiektów zaskoczyło mnie jedno miejsce! Ludwigsdorf, czyli dzisiejsze Ludwikowice Kłodzkie. Akurat szczęśliwym trafem znalazła się karta, na której przypisane są kody kategorii celów. Co więc mamy przy Ludwikowicach? Występują tylko dwa cele. Lista jest kompletna, gdyż nie urywa się na końcu strony.

  • Kod 196Poland – Chodzi o kraj lokalizacji miejsca, odczytuje go, jako ogólny cel cel w zbiorczej kategorii elektrowni. Występuje on wszędzie, ale czasem pod innym kodem.
  • Kod 275 – Population – Chodzi o cel w postaci ludności, nazwałem go „siłą żywą”. Występuje prawie wszędzie.
Dolny Śląsk w tym Ludwigsdorf (u góry) - Cele Ataków Nuklearnych US Air Force

Dolny Śląsk w tym Ludwigsdorf (u góry) – Cele Ataków Nuklearnych US Air Force

Co jest u licha?! Żadnego kodu związanego z produkcją, centrami dowodzenia, składami wojskowymi? Tylko cel – zniszczenie ludności? Czy Amerykanie chcieli lecieć tysiące kilometrów strategicznym bombowcem żeby zrzucić bombę termojądrową na 2-tysięczną wioskę?

Przejdźmy do historii Ludwikowic Kłodzkich. W Ludwigsdorf podczas wojny Niemcy ulokowali fabrykę amunicji Dynamit Nobel AG Mölke. Nie była to zbyt duża fabryka, miesięcznie produkowała tylko około 100 ton amunicji. Fabryka znalazła swoje miejsce na dwanych pokopalnianych terenach, niegdyś należących do kopalni „Wacław”. Na miejscu funkcjonowała też nieduża elektrownia. Zakłady były systematycznie rozbudowywane podczas wojny. Przy produkcji było zatudnionych około 2 tys. osób. Produkowano głównie 200-gramowe kostki trotylu i małokalibrowe pociski artyleryjskie. Wspomnienia przymusowej robotnicy Krystyny Iwanowskiej mówią także o produkcji zapalników do latających bomb V-1.

Kopalnia Wacław, po jej zamknięciu wybudowano fabrykę amunicji - Źródło: dolny-slask.org.pl

Kopalnia Wacław, po jej zamknięciu wybudowano fabrykę amunicji – Źródło: dolny-slask.org.pl

Po wojnie w magazynach w Miłkowie (niem. Mölke, póżniej część Ludwikowic) pozostało około 200 ton różnych substancji chemicznych. Fabryka amunicji wstrzymała swoją produkcję w styczniu 1945 roku, oficjalnie z powodu braku dostaw półproduktów. Po wojnie dzięki interwencji polskich oficerów, obiektu nie udało się rozkraść Rosjanom. Przeszedł on pod zarząd resortu chemicznego, a ten oczyścił teren i w 1949 roku przekazał go Dolnośląskim Zakładom Przemysłu Węglowego.

Tak więc produkcji w Ludwikowicach Kłodzkich nie wznowiono. Z tego, co wiem nie udało się też wznowić wydobycia węgla po katastrofie z lat 30. Czemu więc Amerykanie umieścili tą małą wioskę na swojej liście celów? Jeżeli mieli błędne informacje o tym, że Polacy wznowili produkcję amunicji, to czemu nie dali stosownego kodu? Na przykład kodu 023 Ammunition.

Pikanterii dodaje fakt, że wszystko to dzieje się w sąsiedztwie nazistowskiego kompleksu Riese. A na samych pofabrycznych ternach znajduje się nieukończona podstawa chłodni kominowej zwana „Muchołapką”, której przypisuje się różne dziwne – nieuzasadnione – funkcje. Nie jestem zwolennikiem sensacyjnych teorii spiskowych, ale to naprawdę dziwne. Ktoś potrafi to wytłumaczyć?

Opis działaności fabryki – „U bram Riese” R. Owczarek
Wspomnienia K. Iwanowskiej – „Riese hitlerowskie podziemia śmierci” Z. Dawidowicz

UZUPEŁNIENIE

Dnia 4 kwietnia 2016 roku na stronach rządowej agencji National Security Archive został opublikowany pełen dokument z omawianego opracowania SAC. Dokument zawiera aż 306 stron i wskazuje o wiele więcej celów ataków nuklearnych na Polskę, niż przygotowałem na mapie opartej tylko na szczątkowych dokumentach. Dokument jest dostępny pod tym linkiem.

  • Qba

    Brakuje kodu 023 bo celem nie była amunicja, tylko byli pracownicy przeszkoleni do jej produkcji.

    Bardziej mnie zastanawia te 25 atomów na Warszawę, jakby jedna nie wystarczyła.

    • Mogę nadmienić, że pracowników tej fabryki amunicji już dawno nie było. Niemcy i Czesi wyjechali, a przymusowo zatrudnieni Polacy wrócili do swoich domów.

      • Qba

        Amerykanie mogli nie mieć o tym pojęcia.

  • Speedy0567

    Kod 196: zalecam dokładniejsze przeczytanie pdf-a z listą kodów. Są tam takie kategorie zbiorcze od czasu do czasu i tu też jest taka: obiekty elektroenergetyczne (czyli w zasadzie elektrownie) w krajach satelickich (czyli nie w ZSRR lecz stowarzyszonych krajach socjalistycznych) i kolejne kody oznaczają obiekty tego typu w kolejnych krajach. Czyli mówiąc krótko 196 to jest elektrownia w Polsce. A np. 180 to by była elektrownia w Albanii a 193 – w Iraku itd.itp.

    • W sumie bardzo słuszna uwaga, nie zauważyłem tam tego nagłówka kategorii zbiorczych. To by się zgadzało, gdyż w Ludwikowicach Kłodzkich była ta nieduża elektrownia, która działała do lat 60. To by wyjaśniało cel ataku. Dziękuję.

  • grr
  • Czarek

    Grzegorz, na interaktywnej mapie błędnie zaznaczyłeś lotnisko im. L. Wałęsy w Gdańsku-Rębiechowie. Wówczas były tam jeszcze pola i hulał wiatr. Gdańskie lotnisko znajdowało się wtedy we Wrzeszczu, tam gdzie obecnie jest osiedle Zaspa.

    • Dziękuję bardzo za informację. Już poprawiłem, proszę sprawdzić czy teraz jest prawidłowo.

  • Krzysiek

    Nieopodal Brzegu woj opolskie było kiedyś radzieckie lotnisko oczywiście już nieczynne .

  • Darek

    W Chojnie było radzieckie lotnisko na którym stacjonowały ostatnio Su-27. Takie samo było w Kluczewie koło Stargardu ale na mapie jest nieoznaczone.

    • Proszę sprawdzić w uzupełnieniu, o którym pisałem na samym końcu artykułu. Jest tam wiele nowych miejsc.

  • RAF

    We Włocławku celem miała być tama, ale to musi być błąd. Budowa zaczęła się dopiera w 1962 r. i trwało to do 1970 r.

  • Łukasz

    Ciechanów (Mazowsze). Znalazłem dwa kody:
    248 Military troops instalations
    275 Population

    Co do kodu 248, jest u nas bardzo duża jednostka wojskowa, więc bardzo prawdopodobne, że to ona, poza ludnością była celem.

  • 19marek97

    W Stanowicach (woj. Dolnośląskie, na mapie oznaczono jako Oława) znajdowało się radzieckie lotnisko, a w samej Oławie stacjonowały ich wojska.

Historia
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Prowadzę tego bloga oraz portal o ciekawych miejscach i atrakcjach Elomaps.com. Przygotowuję także filmy dokumentalne na YouTube.

Więcej w kategorii Historia

Wszyscy całowaliśmy tę kobietę – Nieznajoma z Sekwany

Grzegorz Sanik3 grudnia 2016

Panorama Gór Sowich i Wałbrzyskich z 1937 roku

Grzegorz Sanik28 listopada 2016

Koszmar I Wojny Światowej – Nerwica Wojenna

Grzegorz Sanik15 listopada 2016

Tak przez 20 lat zmienił się Wrocław! – Porównanie zdjęć

Grzegorz Sanik10 listopada 2016

Mapa Śląska, Czech i Moraw z 1680 roku

Grzegorz Sanik1 listopada 2016

Niezwykła panorama Warszawy z 1873 roku

Grzegorz Sanik22 października 2016

Zaginiona autostrada Hitlera – Autostrada Wrocław-Wiedeń

Grzegorz Sanik19 października 2016

Animacja przedwojennej Warszawy – Warszawa 1935 Wola

Grzegorz Sanik30 września 2016

Polskie Koleje Państwowe – 90. Rocznica powstania PKP

Bartek Przybyła24 września 2016