Historia

Polskie miasta na starych panoramach

Polskie miasta na starych panoramach
Grzegorz Sanik

Zapraszam do oglądania kolekcji archiwalnych rycin, przedstawiających historyczne widoki polskich miast. Zobacz jak wyglądały wybrane miasta na starych panoramach, na przestrzeni różnych wieków.

Polskie Miasta na Starych Panoramach

Postanowiłem zebrać w jednym miejscu kilka panoram i starych rycin polskich miast. Również tych, które po wojnie znalazły się poza granicami kraju. Wszystkie odnalazłem w czeluściach Internetu, a dokładnie prawie wszystkie w Wikimediach. Ponieważ nie znam dokładnie topografii i historii każdego miasta, przy opisach posługiwałem się informacją znalezioną w Internecie. Z tego powodu mogły pojawić się pewne błędy. Jeżeli ktoś zamierza wykorzystać je w dalszej pracy, sugeruję ich ponowne dokładne zweryfikowanie.

Warszawa

Dwie panoramy Warszawy wykonane z Pragi w kierunku zachodnim. Pierwsza pochodzi z końca XVI wieku i jest jednym z najstarszych zachowanych widoków dzisiejszej stolicy Polski. Na obrazie widać Wisłę oraz most Zygmunta Augusta. Ciekawostka, jest to pierwszy stały drewniany warszawski most na Wiśle, który przetrwał tylko 30 lat. Druga panorama miasta pochodzi z połowy XVII wieku, wykonał ją szwedzki kartograf Erik Jönsson Dahlbergh. Stworzył ją na polecenie króla szwedzkiego, tuż przed bitwa pod Warszawą w roku 1656.

Warszawa na starych panoramach - rok 1589 lub 1586

Warszawa na starych panoramach – rok 1589 lub 1586

Panorama Warszawy - rok 1656

Panorama Warszawy – rok 1656

Kraków

Trzy stare panoramy Krakowa. Pierwsza pochodzi z końca XV wieku. Została opublikowana w Liber Chronicarum wydanym w roku 1493. Dokładne datowanie drugiej panoramy nie jest znane, prawdopodobnie pochodzi z XVII lub XVIII wieku. Jej autorem jest holenderski grafik Peter Schenk. Ostatnia trzecia panorama dawnej stolicy Polski pochodzi z końca XVIII wieku.

Widok Krakowa w Liber Chronicarum - rok 1493

Widok Krakowa w Liber Chronicarum – rok 1493

Kraków na starych panoramach - XVII lub XVIII wiek

Kraków na starych panoramach – XVII lub XVIII wiek

Widok Krakowa - lata 1793-1798

Widok Krakowa – lata 1793–1798

Poznań

W przypadku Poznania znalazłem tylko widok perspektywiczny tego miasta. Rycina pochodzi z dzieła Civitates Orbis Terrarum, z tomu VI, wydanego przez Georga Brauna i Fransa Hogenberga. Widok przedstawia miasto od strony północnej. W prawej części ryciny widzimy Stare Miasto wraz z rynkiem oraz murami miejskimi, a lewej poznański Ostrów Tumski wraz z katedrą.

Widok perspektywiczny Poznania - rok 1617 lub 1618

Widok perspektywiczny Poznania – rok 1617 lub 1618

Gdańsk

Pierwsza z zamieszczonych panoram Gdańska pochodzi z II połowy XVI wieku. Jedna z jej wersji została wydana w dziele Civitates Orbis Terrarum. Druga panorama pochodzi z roku 1687, jej autorem jest Peter Willer. Trzecia panorama to widok miasta z Biskupiej Górki i również pochodzi z tego samego wieku. Jej autorem jest Matthäus Merian.

Gdańsk na starych panoramach - około roku 1570

Gdańsk na starych panoramach – około roku 1570

Panorama Gdańska - rok 1687

Panorama Gdańska – rok 1687

Panorama Gdańska - rok 1646 lub 1652

Panorama Gdańska – rok 1646 lub 1652

Wrocław

Trzy kolejne panoramy przedstawiają stolicę Śląska. Pierwsza to najstarsza panorama Wrocławia z końca XV wieku, drzeworyt autorstwa Hartmanna Schedla. Drugi obraz miasta pochodzi z połowy XVII wieku, autorstwa już wspomnianego wcześniej Matthäusa Meriana. Obie panoramy pochodzą z portalu dolny-slask.org.pl. Ostatnia panorama pochodzi z połowy XVIII wieku, prawdopodobnie wykonana na podstawie szkiców śląskiego rysownika Friedricha Bernharda Wernera.

Najstarsza panorama Wrocławia - rok 1493

Najstarsza panorama Wrocławia – rok 1493

Wrocław na starych panoramach - rok 1650 lub 1642

Wrocław na starych panoramach – rok 1650 lub 1642

Panorama Wrocławia - rok 1736

Panorama Wrocławia – rok 1736

Lublin

Jedyna panorama Lublina, jaką udało mi się odszukać. Obraz miasta autorstwa Hogenberga i Brauna pochodzi z I połowy XVII wieku.

Panorama Lublina - rok 1618

Panorama Lublina – rok 1618

Toruń

Dwa archiwalne obrazy Torunia. Pierwszy pokazuje perspektywiczne ujęcie na zabudowania miasta oraz jego mury miejskie i umocnienia. Drugi przedstawia klasyczną panoramę miasta wykonaną od strony południowej z widoczną Wisłą i mostem. Obra archiwalne obrazy Torunia pochodzą z XVII wieku. Czasem do pierwszej panoramy podaje się rok 1500.

Toruń, mury miejskie i umocnienia - rok 1641

Toruń, mury miejskie i umocnienia – rok 1641

Panorama Torunia - rok 1500 lub 1684

Panorama Torunia – rok 1500 lub 1684

Zamość

Kolejny obraz ze wspomnianego już dzieła Civitates Orbis Terrarum. Tym razem Zamość w ujęciu perspektywicznym z I połowy XVII wieku. Ciekawie pokazane są fortyfikacje miasta, zbudowane w latach 1579–1618 na zlecenie Jana Zamoyskiego. Obraz ze zbiorów Biblioteki Głównej UMCS.

Widok z perspektywy na Twierdzę Zamość - rok 1617

Widok z perspektywy na Twierdzę Zamość – rok 1617

Opole

Pierwsza rycina przedstawia najstarszy obraz miasta, który został wykonany w I połowie XVI wieku. Widok miasta uchwycony jest z południowego wschodu. Drugi obraz przedstawia perspektywiczne ujęcie Opola z XVIII wieku, wykonany przez wspomnianego już Friedricha Bernharda Wernera. Na ostatniej rycinie widoczny jest już dziś nieistniejący zamek piastowski na Ostrówku.

Panorama Opola z południowego wschodu - rok 1535

Panorama Opola z południowego wschodu – rok 1535

Perspektywiczny widok Opola - XVIII wiek

Perspektywiczny widok Opola – XVIII wiek

Nysa

Panorama Nysy pochodząca z końca XV wieku. Została opublikowana w już wspominanym Liber Chronicarum.

Panorama Nysy - rok 1493

Panorama Nysy – rok 1493

Przemyśl

Jedyny stary obraz Przemyśla, który udało mi się doszukać, pochodzi z I połowy XVII wieku. Rycina autorstwa Hogenberga i Brauna. Drugi jest o wiele nowszy, ponieważ pochodzi z połowy XIX wieku. Jego autorem jest Kajetan Jabłoński.

Przemyśl na starych panoramach - rok 1617

Przemyśl na starych panoramach – rok 1617

Przemyśl widok od północy - rok 1847

Przemyśl widok od północy – rok 1847

Lwów

Przepiękna stara panorama Lwowa pochodząca z I połowy XVII wieku. Pierwszy drukowany i znany wizerunek miasta. Rycina jest autorstwa Abrahama Hogenberga. Nad panoramą miasta góruje już nieistniejący Wysoki Zamek.

Panorama Lwowa - rok 1616

Panorama Lwowa – rok 1616

Grodno

Panorama Grodna nad Niemnem autorstwa Hogenberga i Brauna, pochodząca z II połowy XVI wieku.

Panorama Grodna nad Niemnem - rok 1575 lub później

Panorama Grodna nad Niemnem – rok 1575 lub później

  • felek

    пише ясно що Перемишль місто руське )

    • To jest polskojęzyczny blog i komentuje się po polsku.

    • Sławomir Forysiak

      nie ma tu żadnego ruskiego miasta ‚a brakuje Kijowa i wielu wielu innych założonych przez Lechitów zarówno na zachodzie jak i na wschodzie

      • Eeech daruj sobie. Żal czytać te wszystkie brednie o tych rzekomych lechitach. Aż dziwne, że te pseudonaukowe dyrdymały zdobyły taką popularność. Widocznie istnieje w polskim narodzie spory ładunek niedowartościowania, że w ten sposób niektórzy muszą się podbudowywać, a zarazem zakłamywać własną historię. Moim zdaniem trochę wstyd.

Historia
Grzegorz Sanik
@grzegorz_sanik

Od kilku lat piszę na Eloblogu artykuły o historii, turystyce i nowych technologiach. Od urodzenia związany jestem z Dolnym Śląskiem. Prowadzę także na YouTube kanał Podróżnik w czasie.

Więcej w kategorii Historia

Przedwojenna panorama Dolnego Śląska z 1937 roku

Grzegorz Sanik16 września 2017

Pierwsze najstarsze zdjęcia Wrocławia sprzed ponad 150 lat

Grzegorz Sanik6 września 2017

Najstarsze zdjęcia Dolnego Śląska – Te fotografie mają 150 lat!

Grzegorz Sanik4 września 2017

Przez tyle lat poszczególne ziemie należały do Polski

Grzegorz Sanik14 lipca 2017

Rocznica Powodzi Tysiąclecia – Galeria zalanych miejscowości

Grzegorz Sanik4 lipca 2017

Wizualizacja etapów rozbudowy Wieży Książęcej w Siedlęcinie

Grzegorz Sanik13 czerwca 2017

Wizualizacja etapów rozbudowy Zamku we Wleniu

Grzegorz Sanik13 czerwca 2017

Angielska stara mapa Polski z 1683 roku

Grzegorz Sanik4 czerwca 2017

Kolorowa mapa Śląska z 1679 roku

Grzegorz Sanik12 maja 2017